Ana Sayfa
Yazarlar
Kategoriler
Sayılarımız
Künye
İletişim
 

 

 

SAYI : 73 Geri Tavsiye Et Yazdır


13.YÜZYILDA ANADOLUDA TÜRK KADINI.

Canan Güngör Uçaroğlu
İç Mimar-Çevre Tasarımcısı

İnsanlık ve uygarlık tarihinde, sanat ve felsefe gelişimi yönünden 11 ve 13.yüzyılların önemi vardır. Tarihin akışı içinde,Türk toplumunda kadınla erkek eşit haklara sahipti, bir aradaydılar. Cephedeki orduların ikmal, bakım, onarım, beslenme gibi gereksinmelerini kadın-larımız üstlenmişlerdi Örneğin Malazgirt savaşında Alp Aslan’ın komutasında yer alan Baciyan Birlikleri, Bi-zanslıların arkalarını kuşatıp utkuyu kazanmamızı sağ-ladılar.

11 ve 13.yüzyılda, Orta Asya’da, İran’da, Mısır’da Memluklar ve Anadolu’da Türk boylarının kadınları, özellikle eğitim ve üretimde, sağlık alanında görev üstlenmişlerdi. Çok ta başarılı oldular.

13.yüzyıl Anadolu’sunda Müslüman Türk boyları yer-leşmeye başladıklarında, bu gelişimin ana unsuru kadın-lardı. 1205 yılında Gevher Nesibe Hatun, genç yaşta öl-mesine karşın, Kayseri’de “Darüşşifa Merdesesi”ni kurmuştu. O yıllarda bu anlayış Anadolu’nun her yerinde geçerliydi. Divriği’de genç yaşta iktidara gelen Mengü-ceklerden Melike Turan Hatun Ana, kocasının ölümün-den sonra inşası yarım kalan Ulu Camii kapılarını tamamlayarak yapımını bitirmiş (1225-1226) Camiinin bitişiğindeki “Darüşşifa” Medresesini inşa ettirmişti. (1226-1228). Aynı zamanda “cerrahi” dersleri vermiştir. Sağlıkta temizliğin gereği bu kuruluşta ele alınmıştı: Çamaşırların, giysilerin kaynar su ve sabunla yıkanması ve sirkeli sulara batırıldıktan sonra kurutulması yöntemi orada uygulandı. Çamaşırlara sıcak demir bastırılıp sonra kokulu bitkiler istiflenirmiş.

Sultan Hatun Ana, Dutluk’ta kişi başına arazi ve fidan dağıtarak, ipek böcekçiliğini desteklemiş, kızlara ve kadınlara okuma yazma ve el işleri, çocuk bakımı dersleri verilmesini sağlamıştı. Çok üstün nitelikleri olan Melike Turan Sultan, günümüz kadınlarına örnek olacak insanlık abidesidir. “Ne kadar insan varsa, o kadar inanç vardır” sözü onundur.

İmamlardan biri Cuma namazından kadınları kovunca, Melike Hatun Sultan, mollalara 90 gün içinde Kur’an’da bunu haklı gösterecek hüküm bulmaları buyruğunu verir. Böyle bir ayete rastlanmadığı anlaşılınca kadın ve erkeklerin bir arada Cuma namazı kılmalarını sağlar.

Kadınların başları da örtülü değildi.

1230-1238 yılları arasında, Anadolu’daki tüm farklı inançların ulularını, habercileriyle Divriğe davet etmiş ve konuklara sorular sorarak konuşmasına başlamıştır:”Ben doğmadan önce, kimse bana hangi zamanda, nerede, hangi inançta, hangi ulusta, hangi ailede doğmak istediğimi sormadı. Sizlere soruldu mu?”. Tüm konuklar yanıt verir:” Hepimiz Allahın kullarıyız”. Bu yanıt üze-rine Melike Turan Sultan:” İnançları yüzünden insanlara acı çektirmek, Allah’ı inkardır” der. Ve sorar:” Neden Allah adına insanları, birbirinizi katl ediyorsunuz? Neden hoşgörüyü, bağışlamayı bilmiyorsunuz”

Anadolu’da 100 yıl sürecek olan barış ve huzur ortamı böyle doğar..

Mustafa Kemal Atatürk, 1926 yılında Prof. Dr. Kenan Özbel’i Avrupa’ya kadın okullarını inceleyip eğitim ve öğretim programlarını temin etmek amacıyla yolcu ederken şunları söylemişti:” Karısını döven adamı da anası yetiştirmiştir. Bu nedenle, kadınlarımızın kızlarımızın eğitimlerine çok önem vermeliyiz”.

Nice Melike Hatun Sultan gibi analar yetiştirecek olan Anadolumuzu, kadına hak ettiği saygıdan yoksun bırakmaya kimsenin hiçbir siyasal iktidarın hakkı olmamalıdır. Kadının, ona üstü örtülü, gereksiz hakları uygun görerek değil, cahil kimliğinden kurtarıp öz benliğini bulmasını sağlamalıyız. Çok değil, günümüzde ilerlemiş toplumlardaki kadının niteliklerine bakacak olursak, ne yapmamız gereğini rahatlıkla biliriz. Tabii istiyorsak

***

Sy.Canan Güngör Uçaroğlu’nun bu öznel yazısıyla, “Anneler gününde annelerimize seslenişimiz” örtüşüyor. Anadoludaki annelerimizin her birinin Melike Hatun Sultan gibi olmalarının doğal engeli yoktur fakat sanal engeli vardır ve bu yapay engel, dini araç olarak kul-lanan siyasal iktidarların akıl almaz bağnazlıklarından kaynaklanmaktadır.

 

   alinejat@olcen.net Tasarım ve Programlama Pusulanet  
webmail