Ana Sayfa
Yazarlar
Kategoriler
Sayılarımız
Künye
İletişim
 

 

 

SAYI : 77 - YAZAR : Ali Nejat Ölçen Geri Tavsiye Et Yazdır


SOKRATES İLE HUKUK ÜZERİNE SÖYLEŞİ

Ali Nejat Ölçen

-Sokrates, ne zaman zihnimizde bir sorun oluşsa, Araf’ta seni görmekten kendimizi alıkoyamıyoruz. Çünkü, sorularımıza en gerçekçi yanıtı senden işiteceğimizi biliyor ve nesnel dünyamızdan uzaklaşarak huzurunda huzur bulmaya çalışıyoruz. Söyle bize nedir hukuk. Ne işe yarar. Bizleri yönetenlerin hukuksuzluklarından öylesine bıktık, öylesine usanç duymaya başladık ki, bizi umutsuzluğa sürükleyen sorunlarımızın başında “hak ve hukukun” hala ne olduğunu anlamayanlar tarafından yönetilmekte oluşumuz geliyor.

Hakkı yok sayan hukuka hukuk denir mi, söyle bize Sokrates, ne demektir hukuk. Ülkemizde hukuksuzluğun hukuklaştığı haksızlığın, hak olduğu bir dönemi yaşamaya başladık. Anlat bize, ne demektir hak ve hukuk, Haksızlığın hukuku olur mu, söyle bize. Duyduklarımızı, senden öğrendiklerimizi ülkemize döndüğümüz zaman, hukuksuzluğun hukukunu yaratanların suratlarına karşı haykıralım. Efendiler diyelim, hukuka bir gün sizler de gereksinim duyacak ve fakat yok ettiğiniz huku-ku bulamayacaksınız.

Sokrates:

Yanıt vermekte zorlandığım soruları bana yöneltirken, aslında sorularınızın içinde yanıtlarınızın da yer aldığını görüyor gibiyim. Öyle sanıyorum ki, yanıtlarınızın tarafımdan onay lanmasına gereksinim duyuyorsunuz. Eğer bu sezgim doğruysa, şunu söylemeliyim ki, hukuk, insanın doğasında ve zihninde, belirmesiyle birlikte oluşan hak kavramının kendisidir. Geçmişte kalan yüzyılların deneyimlerinin, uygulamalarının, katmanlar arası çelişkilerin senteze ula-şım noktasını betimleyerek doğmuştur. Giysi gibi sırtımıza giymişizdir. Öyle bir giysi ki, bedenimizin, zihnimizin bir parçası olmuş ve ondan ayrılmamız olanaksızlaşmıştır.

-Tam anlamadık Sokrates, bağışla bizi, Dışımızda bizlerden önce, oluşan o kurallar nasıl oluyor da zihnimize yapışıyor ve o kurallar yaşamımızı yönlendirmeye başlıyor?

Sokrares:
Bir tek birey, yer yüzünde yaşıyor olsaydı, bu sözünü ettiğimiz kuralların hiç birisi doğmazdı. Ve o bireyin bilincinde hak gibi bir kavram ya da duyu oluşmazdı. Birden fazla bireyin bir arada birbirine zarar vermeksizin yaşamlarını sürdürmeleri için anlaşarak kimi kararlara vardılar, o kararlar süreklilik kazanmaya başladığı içindir ki, hukuk denilen disiplin oluştu. Bireylerin birbirine zarar vermemelerinin adıdır hukuk. Bireyin en doğal hakkı yaşamak, barınmak, üremek ve de üretmek değil mi? Bu haklar bireyin var oluşuyla birlikte onun bedeninde ve zihninde, savunma güdüsünü yaratmıştır. Bu düşüncem doğru ise, bireyin başka bireylerle birlikte oluşunu sağlayan pozitif bilincin adıdır ve belki de ilk bilinç odur, yani. “hak“ kavramı.

-Şimdi anladık Sokrates. Hak, birey olan bizlerin var ola-bilmesinin kaynağıdır. Birey olarak bizlerin kendimizi sa-vunma zorunda bırakmayacak olan kurallarımızın bütünüdür ve onu yaratan bilinçtir. Kimileri buna “adalet” diyor. Kim bilir bizler de bir gün ülkemizde adaletin ne olduğunu öğ-renmiş ve özümsemişler tarafından yönetilmenin mutlu-luğunu yaşarız.

Sokrates:

Bireyler topluluğu da yüzyıllar boyu süren gelişmenin sonucunda “yönetenler” ve “yönetilenler” olarak ikiye bölündüler. Bir bütünün iki parçası gibi. Siz de ülkenizde bu ikilemi yaşıyorsunuz. Yönetilenler, yönetenlerin yönetiminden mutlu mudurlar, hakları korunmakta mıdır ya da örse-lenmekte mi? Yönetenler, kendilerine “yönetme” yetkisini, yönetilenlerden mi aldı ya da onları yönetme gücünü kendilerimi edindi. Asıl sorun, burada ve sizler eğer, sizleri yönetenlere böylesi bir hak verdiyseniz, eğer o hakkı kötü kullanmaya başlamışlarsa onların elinden yönetim hakkını almanız en doğal hakkınızdır. Gördünüz mü, bu tümcemle hak, verilen ve geri alınan kavram olarak karşımıza çıkıyor. Yönetenlerin yönetilenlerden farklı ayrıcalıklara sahip çıkma bilincinin zihnimizdeki iz düşümüdür hak.. Eğer böyle düşünüyorsam, bu düşüncemin kaynağında “adalet” duygusu var demektir. Hak kavramına eşitlik ilkesini ekler-seniz “adalet” kavramına ulaşırsınız. Buna göre adalet, hakkın eşitliğidir.. Bir başka değişle, adalet, hukukun yaratıcısıdır. Hukuku adalet bilinci doğurmuştur. Öyle ise, hukukun bir yandan nesnelliği bir yandan duygusallığı vardır. O duygunun ikiz kardeşi ise “vicdan”dır.

-Doğru mu anladık, Sokrates, adalet kavramıyla vicdan ikiz kardeş iseler, yöneticilerin hukuksuzluğu onların vicdanlarındaki noksanlıktan mı kaynaklanıyor?

Sokrates:

Bu söylediğiniz işbölümü doğmamış ilkel toplumlar için doğru olabilir. Fakat, işbölümünün yarattığı “çıkar” ya da “yarar” kavramı, yöneticilerin hukuk dışına kaymalarının nedeni olabilir. Yönetim katında kalmak, kalmayı sürdü-rmek, buna yardımcı olanlara ayrıcalılar tanımak, kimi bireylerin hoşnutsuzluğunu görmezden gelmek onların hu-kuksuzluğuna kaynaklık eder ve yakındığınız “hukuk tanı-mazlık”, böyle oluşur. Bir gün gelir ki, hukuksuzluğun hu-kuklaştığını görürsünüz.

-Evet Sokrates, ülkemizi Araf’tan görüyor, düşüncelerimizi sezinliyor ve hukuksuzluğun hukuklaşmasından doğan acılarımızı paylaşıyorsunuz. Size ne denli teşekkür etsek azdır.

Sokrates:

Hayır, teşekkür etmenize gerek yok. Yeter ki, sizleri yönetenler hukuk içine girmemek, hukuka bağlı kalmaktan kaçınmak gibi bir tutumu sürdürüyorlarsa, bir araya gelerek onları devirmenin çarelerini aramalısınız Bu yalnız sizlerin yararına sonuçlar doğurmakla kalmaz, sizden sonra gelecek kuşaklara daha huzurlu bir ülke bırakmanızı sağlar. Hiçbir yöneticinin, hukuk dışına çıkmak gibi bir hakkı yoktur. Bireyler topluluğunun birliktelik içinde mutlu olmaları ve geleceğe güvenle bakmalarını sağlamak adı yönetici olan kadronun görevidir bu görevi kötüye kullananları, o görevden uzaklaştırılmalarını gerektirir. Gelişmenin, bilinçleme-nin hukuka sahip çıkmanın adıdır bu..

-Evet Sokrates, hukuksuzluğun darboğazından nasıl kurtula-cağımızın ışığını yansıttınız zihnimize. Yönetimci kim olursa olsun, hukuk dışına çıkmasını önlemekte yetki ve sorum-luluğun yönetilen bireylerde olduğu sonuca ulaşmamızı sağ-ladınız. Araf’ta iyi ki varsınız.

 

   alinejat@olcen.net Tasarım ve Programlama Pusulanet  
webmail