Ana Sayfa
Yazarlar
Kategoriler
Sayılarımız
Künye
İletişim
 

 

 

SAYI : 96 - YAZAR : Ali Nejat Ölçen Geri Tavsiye Et Yazdır


SOKRATES İLE DÜŞÜNCEYİ DÜŞÜNMEK ÜZERİNDE SÖYLEŞİ

Sokrates,bu kez Araf’ta huzuruna çıkmadan önce uzun uzun düşündük, ne düşündüğümüzü söyle-sek acaba yadırganır mıyız diye. Sonra karar verdik ki, bildiğimiz Sokrates, hoş görünün ilk ku-ramcısıdır.Çünkü bizim bildiğimiz Sokrates için düşüncenin doğru ya da yanlış olmasından daha önemlisi yararlı mı zararlı mı olmasıdır.Zaten bir düşünceyi doğa ve doğadaki olay yaratıyorsa kesinlikle o düşünce yararlı bir düşüncedir.

Huzuruna şunun için çıktık, Sokrates nedir düşünce ve bizleri neden düşüncesizler yönetiyor ? Doğruyu, güzeli, iyiyi ve yararlı olanı düşünmek bu denli zor mu? Ülkemizde düşünmenin bile yasaklandığı, suç sayıldığı koşulları yaşamakta oluşumuz, bizleri yönetenlerin yanlış düşünme-lerinin mi kaynağı? Söyle bize, düşünmeyi unutmamak için ne yapmalıyız?

Sokrates:

yönelttiğiniz sorulardan anlıyorum ki, sizleri yönetenlerin yanlış düşünmeleri sonucu olumsuz koşulların ortaya çıktığını sanmaktasınız. Oysa,sakıncalı ve za-rarlı olguların yanlış düşünceden kaynaklan-dığını düşünerek yanılgıya düşebilirsiniz.

Tam anlamadık Sokrates, bizleri yönetenler doğ-ru mu düşünüyor? Yanlış, zararlı sonuçlar nasıl olur da doğru düşünceden kaynaklanır?

Sokrates:

Düşüncenin doğru mu yanlış mı olduğunu nedense,sonuçları ortaya çıktığında düşünmeye başlamaktasınız.Sonucuna bakarak o düşüncenin doğru olmayacağını nasıl düşünebilirsiniz? Bir düşünce, size göre yanlış olabilir. O düşünce hangi amaca ulaşmanın aracı olarak betimleniyor, asıl düşünmeniz gereken sorun budur. Oysa,düşüncenin doğru ya da yanlış olmasını tanımlayan sonuç değil,amaçtır.Sizleri yönetenler, kendi amaçlarını gerçekleştirecek olan düşünceyi yaratıyor ve uygulamada sonuç, onların amaçlarına uygun belirdiğinde o düşünce sizlere göre yanlışken onlar için doğru! O nedenle, düşüncenin onu ortaya koyan amaçtan bağımsız olmasını sağlayabilir misiniz?Hayır.

-Nasıl Sokrates, bu nasılın nasıl bir şey olduğunu nasıl bilebiliriz. Söyle bize, düşünceyi yaratabilmek için nasıl düşüneceğimizi bilmemiz mi gerekiyor?

Sokrates:

Söylemem gerekeni, asıl şimdi siz bana söylediniz. Düşünceyi nasıl düşüneceğimizi bilme-miz için önce,onu ortaya çıkaran olay, olgu haklında niçin düşünmeye gerek duyduğumuzu düşünmemiz gerekir. O halde bizi ilgilendiren ya da merakımızın ağına takılan o olguyu yakından tanımamız, o olgunun nasıl doğduğunu ve onun başka hangi olayları yarataca-ğını yani hangi sonuçları ortaya çıkaracağını bilmemiz için nasıl düşüneceğimizi düşünmemiz gerekecek.

Düşünceyi zihnimizde oluşturan aslında ola-yın kendisidir. İlk ortaya çıkan insan türedi-ğinde, doğada hiçbir değişim olmasaydı onun zihninde düşünce yetisi doğmazdı. O halde düşüncemizi yaratacak olan olayın kendisidir. O olay nasıl bir olaydır? İşte bu sorudur ki düşünce yetinizi yaratır ya da bizim nasıl düşünmemiz gerektiğini bize öğretir.

-Şimdi anlar gibi olduk Sokrates, fakat, acaba doğru anladık mı? Eğer düşünceler arasında çelişki ya da çatışma yani zıtlık varsa bu, olayı değişik amaç için kullanmamızdan kaynaklanıyordur.

Sokrates:

Söylemeyi tasarladığımı sizden işitmiş oluyorum.Belki de farklı deyimlerle özetlemem gerekir ki, düşünceyi eğer olayın kendisi yaratıyorsa, o olaydan nasıl yararlanmak, o olayı nasıl ne tür amaç için kullanmak gerektiğini düşünmeye başladığınız anda işte o zaman amaç ile düşün arasındaki fark ya da uyum ortaya çıkaracaktır.O halde, doğa için,toplum

için, doğru, gerçek ve yararlı düşünce nasıl bir düşünce olmalıdır sorusu,zihninizde ilgi uyandırmaya başladı anda,doğru olandüşünceyi yaratmış olursunuz. Ve düşünceniz doğa-ya, topluma ve kültür olgusuna nasıl ne tür katkıda bulunuyorsa o düşünce o denli gerekli, gerçekçi ve doğru ya da yanlış olabilir.Önemli olan düşüncenin kendisi değil, o düşünceyi nasıl düşüneceğimizi bilmemizdir.

-Evet Sokrates fakat nasıl, doğru, yararlı ve gerçek olanı düşünebiliriz? Bu yeteneği ya da yetiyi nasıl kazanabiliriz? Ülkemizde bizleri asıl düşündüren yanıtını bulamadığımız sorundur bu?

Sokrates:

Sizleri anlıyorum. Bu sorunuzun bir tek yanıtı vardır ve sizler o yanıtı toplumun ahlâkına, kültürüne, geleneğine dönüştürmeniz gereke-cek. Bu ise, düşüncenin sınır tanımaz özgürlüğüne olanak sağlamanızı gerektirir. Sınır tanımayan düşün özgürlüğüdür bu sorunun yanıtı ya da kaygınızın çözümü. Her insan doğduğu andan itibaren zihninde sınır tanımayan düşün özgürlüğünü yaşamaya başlayabilmelidir.Sizler ki binlerce yıl önce “Tanrı mı zamanı zaman mı Tanrıyı yarattı” ya da “Tanrıdan önce zaman var mıydı” sorunlarında düşünme özgürlüğünü uygar dünyaya tanıtan bir toplumun üyeleri olduğunuzu nasıl unutursunuz?Tüm ön yargılardan zihniniz arındığında özgürce düşünebilmenin erdemine ulaşabilir, işte o zaman düşünür olursunuz.

-Evet Sokrates, gerimizde bıraktığımız aydınlığa özgür düşünmenin erdemine yeniden kavuşmanın azim ve kararıyla huzurundan ayrılıyoruz. İyi ki Araf’tasın. Cennette olsaydın belki huzuruna çıkamazdık?

 

   alinejat@olcen.net Tasarım ve Programlama Pusulanet  
webmail